اساتید در قید حیات را دریابیم


بیاد استادان دانشگاه ادبیات

سخنی درباره نهج البلاغه

 

توجه نمایید دوستان عزیزم
به دلیل اهمیت این موضوع اولین بار است در هر سه وبلاگم یک مطلب را قرار میدهم
از همه خوانندگان تقاضای جواب دارم
قبلا از بذل توجه همه دوستان ممنونم
سخنی با دوستانم و درد دلی با عزیزان جامعه فرهنگ ایران اسلامی
دیروز دوستی سوالی از من پرسید که بنده از پاسخ ان عاجز ماندم او گفت پسرم علاقه شدیدی به خواندن و یادگیری نهج البلاغه دارد اما متاسفانه سه ماه است بنده در تهران نمی توانم مرکزی را در این خصوص بیابم. من ابتدا جا خوردم ولی بعد از کمی تحقیق پی بردم که دوست خوبم حقیقت را بیان میدارد.
راستی چرا با وجود اینکه کشور ایران اسلامی که بزرگ پرچمدار شیعه در جهان است و نهج البلاغه نیز بعد از قران جایگاهی رفیع در مذهب شیعه دارد اینگونه مهجور مانده .
بدیهی است بنده با تمام عقل ناقصم نتوانستم پاسخی در خور توجه بایشان بدهم و از شما تقاضای کمک و همکاری را دارم.
در کوچک ترین محل و محافل علمی و فرهنگی دار القران و حفظ و قرائت قران کریم وجود دارد و اساتید برجسته در جای جای ایران اسلامی به این مهم پرداخته و می پر دازند و در همه جا مسابقات مختلف قرانی برگزار میگردد حال سوال پیش می اید چرا در مورد نهج البلاغه کمترین توجه ای صورت نمیگیرد و این کتاب ارزشمند که جای جای ان پر از درس انسانی و علمی و معنویت است مهجور است .
نهج البلاغه خود بزرگترین منبع برای حاکمان اسلامیست فرمان و نامه علی(ع) به مالک اشتر را می توان به حقیقت ایینه بتمام معنا ی اداره یک حکومت انسانی و مردمی و اسلامی دانست من در گذشته به این نامه در وبلاگم پرداخته ام ان را بخوانید و در تمامی موارد از کوچکترین تا بزرگترین مباحث اداره حکومت و مردمداری را در ان خواهید یافت حالا چرا به این مهم کمتر و یا اصلا توجه ای حتی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی به ان نمی شود خود سوالی بزرگ است.
حالا شما دوستان جواب دهید ممنونم
ضمنا میلاد با سعادت حضرت محمد (ص) خاتم النبیین را به شما و خا نواده گرامیتان تبریک عرض می کنم

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٠۸ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱٢/۱

شعری از رهی معیری

پایان شب


          رفت و نرفته نکهت گیسوی او هنوز

          غرق گل است بسترم از بوی او هنوز


          دوران شب ز بخت سیاهم بسر رسید

          نگشوده تاری از خم گیسوی او هنوز


          از من رمید و جای به پهلوی غیر کرد

          جانم نیارمیده به پهلوی او هنوز


          دردا که سوخت خار و خس آشیان ما

          نگرفته خانه در چمن کوی هنوز


          روزی فکند یار نگاهی بسوی غیر

          باز است چشم حسرت من سوی او هنوز


          یکبار چون نسیم صبا بر چمن گذشت

          می آید از بنفشه و گل بوی او هنوز


          روزیکه داد دل به گل روی او رهی

          مسکین نبود باخبر از خوی او هنوز

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٠:۳۳ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۳٠

لولو ممه ها را برده


ملت به خدا دلش دگر پژمرده
از بس که غم نان و نوا را خورده
بدتر ز غم نان و نوا یارو گفت
هشدار که لولو ممه ها را برده
...................................
هر گاه که لولو ممه ها را برده
یک گوشه نشسته ممه ها را خورده
از دوری این همه ممه ملت ما
دپرس شده واقعاً دلش افسرده
.......................................
گویند که یارانه وجودش مرده
سوبسید سرانه مشت و تیپا خورده
اوضاع شده حسین قلی خانی باز
چون حضرت لولو ممه ها را برده

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱:٢۱ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٩

شعری از استاد محمد جاوید


ای مغز چرا فرار کردی؟
برگرد بیا که کار داریم
بر روی دوچشم ما دو پایت
بگذار که افتخار داریم
ماییم که قدر دان مغزیم
بر مغز کجا فشار داریم؟
از دست تو ای فرنگ نامرد
ما نیت انتحار داریم
چون سارق مغزهای مایی
با پاچه تو قرارداریم
صد چوب به پاچه ات نماییم
چوب از تنه چنار داریم
دیپورت بکن هر آن چه بردی
این را زتو انتظار داریم
از بابت جذب کله و مغز
یک عالمه ابتکار داریم
چون در هنر و علوم، الحق
فولیم و اضافه بار داریم
در باره این همه فیوضات
صد جور سمیناهار! داریم
یک بار همایش چغندر
یک بار تب خیار داریم
روزی سخن از سفیدی ماست
روزی سخن از تغار داریم
در مدح جناب ابن شلغم
منظومه بی شمار داریم
یا این که مدام میزگردی
در باب درخت و سار داریم
صد جور مقاله و نوشتار
در باره اشک مار داریم
البته که در دل سمینار
پرخرج ترین ناهار داریم
در ضمن برای مجریانش
صدها چمدان دلار داریم
القصه برای مغزهامان
در کشور خویش کار داریم
البته که مغز های آنتیک
همیشه در اختیار داریم
ما طالب مغزهای خوبیم
از مغز خراب عار داریم
البته بدان جناب « جاوید»
ما یک فقره شعار داریم:
با ما نپرد اگر که مغزی
یک حلقه به نام دار داریم

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۸:٥٦ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢۸

شعری از خلیل جوادی


هیچ میدونین چــرا طــــــلاق زیــــــاده؟
        چـرا شُـله پیچــــای خـــــــــــانـــــواده؟
یــه ریشتــر م کـــــــه زندگی بلــــرزه
        همــون دقیــــقه پیــچ و مُهــره هــــرزه
بــاید یه جـــــــور باشه مُهره بـــــا پیـچ
        وگـــــــرنــه کُـــلّ زندگیت میشـه هیـچ
خواستی اگه بـــــا کــسی وصلت کنی
        بـــــاید یــه کم ســـایزشــو دقّـت کـنی
نگـــــــــــو درستش میکنـم ســــه روزه
        خـــــــــرابتـــرم میشـه دلت میســــوزه
زنت اگــــــه مثـل خـــودت نبــــــاشـــه
        دو روز دیگه تـو خــــونه ی بــــابــــاشه
چـــرا میــخـوای رزوه شــو تغیــیر بـدی
        نیـــومـــده بـــــه طفلـکی گیـــــر بـدی
چــــرا میخــوای نوششو نیشش کنی؟
        مُهره ی نمــــره پنجـــو شیشش کنی؟
تو که خودت ســایـزتــــو داری از پـیش
        برو پی مُهــــره ی نمـــــره ی شیــش
این کــــــــه میگم نمـــــره ی اخلاقـیه
        بقیـــــه ی چیزا هنـــــــوز بـــــــــاقـیـه
همّه چی مون از روی خـود خــــواهیـه
        تصــــــوّ راتمـــون همـش وا هیـــــــه
از ته شـــوش بگیر برو تـــــــا جــــردن
        دروغ شــــــده عینهــــو آب خـــــوردن
رفیقمون تـــوی پی .اچ.دی  گیـــــره
        میخـواد بــره دی.اچ.پی ام بگیــره > d.h.p = دختر حاجی پولدار
یارو خودش هر کاری خـواسته کــرده
        دنبـــال دختــــــر نجیب می گـــــــرده
میخواد مث هلـــــو رسیـده بـــــــاشه
        آفتـــــاب و مهتاب ام ندیـده بـــــــاشه
درسته میدون مـــــــانـــــــــورش کمه
        امـــــــــــــــا اونم مثــــل خــودت آدمه
شــایـد اونم کسی رو دیده بـــــــاشه
        یکی دو بــــار دلش تپیــده بــــــاشــه
این چیــــــــزا بیــن آدمــــــــا ذاتـیـــه
        اون کــــه اینــــارو نداره قــــــــــاطیـه
اینجا ” تی “دو نقطه مون “طــا”شـده
        قــافیه مـون یه خورده” اکفــا ”شده
یـه مــــو قه هـایی بـــا یــه ذرّه دقت
        نقــــطه ی ضعفت میشه عین نعمت
به خـاطـر یــه “طـــــــا ” نمیگـزم لب
        دوبــــــاره مـیـرم سـر اصل مطلـب
دختــر بیچـاره کــه شکل مـــاهــه
        چیکــار کنـه کـه قلب تـو سیـــاهـه؟
خـدا بـه اون هـر چی قشنگی داده
        از نظــر تــــو مــــایــه ی فســــاده
بهش میگی از تـو خـونـه جُم نـخور
        هــر چی بگـه میگی صـداتــو بـبُر
تو خـونه اخم و فُحش و دادو بیــداد
        تـــوی خیـابونم کـه گشت ارشـــاد
بـاید بری کُلاتــــــو قــــاضی کنی
        یـه خورده تمـرین ریــــــاضی کنی
دلت میخواد تــــو هـر دقیـقه و رُب
        هر چی میگی اونم فقـط بگه خُب
امّا مهمّه خُب چـه جـــوری باشه
        از ته دل بــاشه یــا زوری بـــاشه
خُبای کوتاه و کشــــــــیده داریـم
        خُبای بی حال و لهیـــــــده دارـیم
فـرق اینــــا زمین تــا آسمــــونـه
        آدم بـــــاید ایــن چیـزارو بدونــــه
مثل دوتــــا ردیـف تــوی مثـنــوی
        یه خُب باید بگی یه خُب بشنـوی
یه بیت خوب ، با دوتـا خُب قشنگه
        یکی خُبش کـم بشه کار می لنگه
تــــا پســــرا بهم نگفتن چـــــرا
        یه خورده هم برم سر دختـــــرا
بعد چهــــار ســـــال پشت کنـکـور
        قبول شدی یه جــــای دور بــــا زور
آخر سر گــــرفتی بـــــا هـنّ و هن
        لیســـــــانــس درّه تپّـــه از رودهـن
نشستی خــونـه گل لگد می کنی
        خـواستـگارای خــوبــو رد می کنی
به خـــــــاطر اینکـه لیسـانس داری
        بی خـودو بی جهت کلاس میذاری
چرا باید تو کـه لیسانسه مــــونی؟
        از رو کتــاب متنـو غلـــــط بخـونی؟
یه نکته هم بگم که یـــــــادت نـره
        لیسانس خوبه ، ولی سـواد بهتره
میگی فلانی کــه بـابــاش وزیــــره
        روزی هزار دفـعه بـرات می میـــره
برای ســـرکــار که بـابــات عـوامـه
        فکـرای اینـجوری خیــال خـــــامــه
آخه بابــا اونکه بـــابـــاش وزیــــره
        مگه خُـله بیـــــاد تـــــــورو بگیــره
هرجـــا میری کلّی طلا بــاهـــاتـه
        تمـــوم دغدغت النگـــــوهـــاتــــه
تــــــوی طــلا فــــروشیـا پلاسی
        بــه این میگن آخــــر بی کلاسی
میخوای مث عروس قصّه ها شی
        کلّ نداشته هــاتـو داشته بـاشی
هزار امیــــد و آرزو بــاهــــاتــــــه
        اینــا امید نیست، عُقده هـــــاتــه
شوهر بیچاره کـه کـــــــارمنــــده
        چـه میدونه قیمت بنــــــز چـنــده
فـرشای شوهرت کــه زیر پـــاتـه
        بعض گلیم پـــــاره ی بـــابـــــاتـه
صبر اونم یـه دفعـه ای سر میــاد
        صدای آژیـــــــــر خطـر در میـــاد
وقتی ببــینه زندگیش سیـــاهــه
        چاره ی کـــــار توی دادگــــاهــه

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱:۳٠ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٧

شعری از سرکار خانم دکتر عرفان نظر اهاری

شیطان

 

اندازه یک حبّه قند است
گاهی می افتد توی فنجانِ دلِ ما
حل می شود آرام آرام
بی آنکه اصلا ً ما بفهمیم
و روحمان سر می کشد آن را
آن چای شیرین را
شیطان زهرآگین ِدیرین را
آن وقت او
خون می شود در خانه تن
می چرخد و می گردد و می ماند آنجا
او می شود من

***

طعم دهانم تلخ ِتلخ است
انگار سمی قطره قطره
رفته میان تاروپودم
این لکه ها چیست؟
بر روح ِ سرتاپا کبودم!
ای وای پیش از آنکه از این سم بمیرم
باید که از دست خودت دارو بگیرم
ای آنکه داروخانه ات
هر موقع باز است
من ناخوشم
داروی من راز و نیاز است
چشمان من ابر است و هی باران می آید
اما بگو
کِی می رود این درد و کِی درمان می آید؟

***
شب بود اما
صبح آمده این دوروبرها
این ردپای روشن اوست
این بال و پرها

***
لطفت برایم نسخه پیچید:
یک شیشه شربت، آسمان
یک قرص ِخورشید
یک استکان یاد خدا باید بنوشم
معجونی از نور و دعا باید بنوشم


عرفان نظرآهاری
__________________

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۸:٠٥ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٦

هفت شهر عشق عطار


هفت شهر عشق عطار نیشابوری

گفت ما را هفت وادی در ره است

چون گذشتی هفت وادی،درگه است

وا نیامد در جهان زین راه کس

نیست از فرسنگ آن آگاه کس

چون نیامد باز کس زین راه دور

چون دهندت آگهی ای ناصبور؟

چون شدند آن جایگه گم سر به سر

کی خبر بازت دهد ای بی خبر؟

هست وادی طلب آغاز کار

وادی عشق است از آن پس ، بی کنار

پس سیم وادی است آن معرفت

پس چهارم وادی استغنا صفت

هست پنجم وادی توحید پاک

پس ششم وادی حیرت صعبناک

هفتمین وادی فقر است و فنا

بعد از این روی روش نبود تو را

در کشش افتی روش گم گرددت

گر بود یک قطره قلزم گرددت

 

وادی اول:طلب

 

ملک اینجا بایدت انداختن

ملک اینجا بایدت درباختن

در میان خونت باید آمدن

وز همه بیرونت باید آمدن

چون نماند هیچ معلومت به دست

دل بباید پاک کردن از هرچه هست

چون دل تو پاک گردد از صفات

تافتن گیرد ز حضرت نور ذات

 

وادی دوم:عشق

 

کس درین وادی بجز آتش مباد

وان که آتش نیست عیشش خوش مباد

عاشق آن باشد که چون آتش بود

گرم رو و سوزنده و سرکش بود

عاقبت اندیش نبود یک زمان

درکشد خوش خوش بر آتش صد جهان

 

وادی سوم:معرفت

 

چون بتابد آفتاب معرفت

از سپهر این ره عالی صفت

هر یکی بینا شود بر قدر خویش

بازیابد در حقیقت صدر خویش

سر ذراتش همه روشن شود

گلخن دنیا بر او گلشن شود

مغز بیند از درون نه پوست او

خود نبیند ذره ای جز دوست او

 

وادی چهارم:استغنا

 

هفت دریا یک شَمَر اینجا بود

هفت اخگر یک شرر اینجا بود

هشت جنت نیز اینجا مرده ای است

هفت دوزخ همچون یخ افسرده ای است

 

وادی پنجم:توحید

 

رویها چون زین بیابان درکنند

جمله سر از یک گریبان برکنند

گر بسی بینی عدد، گر اندکی

آن یکی باشد درین ره در یکی

چون بسی باشد یک اندر یک مدام

آن یک اندر یک ، یکی باشد تمام

 

وادی ششم:حیرت

 

مرد حیران چون رسد این جایگاه

در تحیر ماند و گم کرده راه

گر بدو گویند"مستی یا نه ای؟

نیستی گویی که هستی یا نه ای؟

در میانی یا برونی از میان؟

برکناری یا نهانی یا عیان؟

فانیی یا باقیی یا هردویی؟

یا نه ای هردو ، تویی یا نه تویی؟"

گوید:"اصلا می ندانم چیز من

وان "ندانم" هم ندانم نیز من

عاشقم اما ندانم بر کیم

نه مسلمانم نه کافر پس چیم

لیکن از عشقم ندارم آگهی

هم دلی پر عشق دارم هم تهی"

 

وادی هفتم:فقر و فنا

 

بعد از این وادی فقر است و فنا

کی بود اینجا سخن گفتن روا

عین وادی فراموشی بود

گنگی و کری و بیهوشی بود

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ٩:٢٦ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٥

شعری از رزا جمالی


تقویم


همان منشور مدورم که از دو قرن پیش به تو وُ تاریخ پیچیده است
شبیه همان چشم هایی شده ام که به ساعت دوخته ام هزار وُ پانصد سال
به روزهایی شکسته، ضمیمه در تقویم
چسبیده ام ده قرن
که در هوا شکارم کردی
و تقویم را بهم زدی
پریروز.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٠٧ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٤

شعری از محمد رضا ترکی


   
فتبارک الله...!
   

   
خدا، انسان، زمین و آسمان، گویی تبانی کرده اند اینجا
تمام هرچه هست و نیست، گویا همزبانی کرده اند اینجا
 
خدا در زیر لب بر خود "تبارک*" خواند چون دید این چنین زیبا
طبایع، چار عنصر، هفت کوکب مهربانی کرده اند اینجا!

همان شیطان که از کفرش به پیش عالم و آدم  نمی شد خم
مسلمان گشت* چون دید این همه معجز فشانی کرده اند اینجا

نهان از چشمهای آفرینش، هرچه خوبی بود و زیبایی
نثار مقدمت ای ماه کنعانیّ ثانی کرده اند اینجا

نه عقل و عشق را در تو نزاعی هست، نه دنیا و عقبا را*
که اضداد جهان، در کار تو پادرمیانی کرده اند اینجا

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۸:٢٤ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢۳

 


زندگی نامه خواجه عبدالله انصاری


زندگی نامه خواجه عبدالله انصاریابو اسماعیل عبدالله پسر ابومنصور محمد انصاری هروی غروب روز جمعه دوم شعبان 396 هـ.ق در کهندز هرات از مادری که اهل بلخ بود تولد یافت. خانواده‏اش نسب به ابوایوب خالد بن یزید انصاری (وفات: 5 هـ.ق) صحابی معروف می‏رسانید...

ابو اسماعیل عبدالله پسر ابومنصور محمد انصاری هروی غروب روز جمعه دوم شعبان 396 هـ.ق در کهندز هرات از مادری که اهل بلخ بود تولد یافت. خانواده‏اش نسب به ابوایوب خالد بن یزید انصاری (وفات: 5 هـ.ق) صحابی معروف می‏رسانید. این ابوایوب همان کسی است که رسو ل اکرم (ص) هنگام هجرت از مکه به مدینه در خانه ‏آش فرود آمد و به همین مناسبت میزبان خوشبخت را صاحب رحل خواندند.


عبدالله که فرزند محبوب خانواده بود، از همان سالهای کودکی از استادان فن، علم حدیث و تفسیر آموخت. از جمله استادانش یحیی بن عمار شیبانی را نام برده‏اند که از شیراز به هرات آمده و به تعلیم و تدریس مشغول بود و سعی داشت که سنت عرفا را با شریعت تطبیق دهد و این راه و روش در مشرب شاگردش نیز اثری پایدار به جا گذاشت. بنا بر مشهور در همان سنین، به یمن حافظه قوی جلب نظر کرد و در کسب مقدمات و حفظ قرآن و اشعار عربی امتیازی یافت.

هر چند استادانش شافعی مذهب بودند دیری نگذشت که مذهب حنبلی اختیار کرد. به سال 417 هـ.ق در 21 سالگی برای تکمیل تحصیلات به نیشابور رفت. سپس به طوس و بسطام سفر کرد و به سماع و ضبط حدیث همت گماشت. در سال 423 هـ.ق عازم سفر حج شد و بر سر راه مکه در بغداد توقف کرد تا مجلس درس ابومحمد خلال بغدادی (وفات: 439 هـ .ق) را درک کند. در بازگشت از سفر حج به زیارت ابوالحسن خرقانی (وفات: 425 هـ.ق) صوفی نامور نایل شد. این ملاقات در وی سخت مؤثر افتاد و ذوق عرفانی او را که به برکت تلقین پدر در وجودش جوانه زده بود به بار آورد. از دیگر مشایخ صوفیه عصر خود مانند شیخ ابوسعید ابوخیر نیز درک فیض کرد.
سرانجام به زادگاه خود بازگشت و در آنجا مقیم شد و تعلیم مریدان مشغول گردید. در روزگاری که امام الحرمین، فقیه شافعی مشهور، در نظامیه نیشابور فقه شافعی و کلام اشعری درس می ‏داد با علم کلام مخالفت ورزید و درذم آن، کتاب نوشت. به همین سبب چند بار تهدید به قتل شد و حتی به فرمان خواجه نظام الملک از آن شهر تبعید گردید. وزیر پرکفایت سلجوقیان هرچند به پاس تقوا و دانش پیرهرات، حفظ حرمت وی می‏کرد و او را از تعرض معاندان مصون می‏داشت، اجازه نمی‏داد بر اثر وجود وی در شهر آتش فتنه برانگیخته شود.
خواجه عبدالله که شیخ الاسلام لقب گرفته و مریدان بسیاری در هرات به هم زده بود در پایان عمر نابینا گردید. وی صبح روز جمعه 22 ذی الحجه سال 481 هـ.ق به سن 85 سالگی در گذشت و در گازرگاه (ده کیلومتری هرات) به خاک سپرده شد. آرامگاهش در همان محل برجاست.

مشرب فکری
در قرن چهارم و پنجم هجری، خراسان کانون علم و تصوف اسلامی بود و شیوخ صوفی از بلاد عراق عرب و ماوراءالنهر به شهرهای پررونق آن روی می‏آوردند و از کتابخانه‏های مهم آنها که از کتابهای علمی و عرفانی پر بود استفاده می‏کردند. در این مکتب، صوفیان بزرگی چون ابونصر سراج (وفات: 378 هـ.ق) نویسنده کتاب اللمع فی التصوف، ابوبکر محمد کلاباذی (وفات:380 هـ.ق) صاحب کتاب التعرف، ابوعبدالرحمن سلمی (325 ـ 412 هـ.ق) مؤلف طبقات الصوفیه، و امام ابوالقاسم قشیری 376) ـ465 هـ.ق) مؤلف رساله القشریه درخشنده بودند و هر یک به سهم خود گنجینه عرفان اسلامی را غنی تر ساخته بودند. اساس مکتب تصوف خراسان که شهر پررونق و جو علمی نیشابور کانون مهم آن شده بود، جمع شریعت و طریقت و مبارزه با انحراف و بدعت بود؛ حتی ابونصرسراج و شاگردش سلمی و شاگرد او قشیری مدرسه‏های خاصی به همین منظور در آن شهر بنیاد نهاده بودند. این مکتب به ویژه بر نقل اقوال مشایخ تکیه داشت. خواجه عبدالله انصاری در همین مکتب پرورش یافته و به مبادی و اصول آن وفادار مانده بود. خدمت مهم پیرهرات به مکتب عرفانی خراسان این شد که منازل طریقت و مقامات سلوک عرفانی را مدون ساخت و در درجه بندی مقامات ترتیب تازه‏ای آورد و در این ترتیب بر کیفیات باطنی و اشراقی انحصار نکرد بلکه اخلاق و آداب زندگی متعارف را نیز دخالت داد تا هر فرد صوفی، در عین حفظ پیوند با زندگی، داشته باشد

مناجات خواجه عبدالله انصاری


الهی نام تو ما را جواز، مهر تو ما را جهاز، شناخت تو ما را امان، لطف تو ما را عیان.
الهی ضعیفان را پناهی. قاصدان را بر سر راهی. مومنان را گواهی. چه عزیز است آن کس که تو خواهی.

الهی ای خالق بی مدد و ای واحد بی عدد، ای اول بی هدایت و ای آخر بی نهایت. ای ظاهر بی صورت و ای باطن بی سیرت، ای حی بی ذلت ای معطی بی فطرت و ای بخشنده بی منت، ای داننده رازها، ای شنونده آوازها، ای بیننده نمازها، ای شناسنده نامها ، ای رساننده گامها، ای مبر از عوایق، ای مطلع بر حقایق، ای مهربان بر خلایق، عذرهای ما بپذیر که تو غنی و ما فقیر و بر عیب های ما مگیر که تو قوی و ما حقیر، از بنده خطا آید و ذلت و از تو عطا آید و رحمت.

الهی ای کامکاری که دل دوستان در کنف توحید توست و ای که جان بندگان در صف تقدیر تو است، ای قهاری که کس را به تو حیلت نیست، ای جباری که گردن کشان را با تو روی مقاومت نیست، ای حکیمی روندگان تو را از بلای تو گریز نیست، ای کریمی که بندگان را غیر از تو دست آویز نیست. نگاه دار تا پریشان نشویم و در راه آر تا سرگردان نشویم.

الهی در جلال رحمانی، در کمال سبحانی، نه محتاج زمانی و نه آرزومند مکانی، نه کس به تو ماند و نه به کسی مانی. پیداست که در میان جانی، بلکه جان زنده به چیزی است که تو آنی.

الهی کجا باز یابیم آن روز که تو ما را بودی و من نبودم، تا باز به آن روز رسم میان آتش و دودم... الهی از آنچه نخواستی چه آید و آن را که نخواندی کی آید. ناکشته را از آب چیست و ناخوانده را جواب چیست، تلخ را چه سود اگرش آب خودش در جوار است و خار را چه حاصل از آن که بوی گل در کنار است.

الهی هر که تو را شناخت و علم مهر تو افراخت هر چه غیر از تو بود بینداخت معنوی داشته باشد و طریقت را با شریعت همراه سازد

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٤٥ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٢

دکتر سید حمید طبیبیان

دکتر سید حمید طبیبیان

دکتر سید حمید طبیبیان در سال 1327 در شهر دزفول متولد شد. تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در همان شهر به پایان رسانید و برای ادامه تحصیل راهی تهران شد.مدارک لیسانس، فوق لیسانس و دکترای رشتة زبان و ادبیات عرب را از دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران دریافت کرد و از سال 1354 در استخدام مؤسسه مطالعات و تحقیقات (فرهنگستان ادب و هنر سابق) و در گذشته نیز در این مؤسسه به کار تحقیق و پژوهش و مطالعات فرهنگی و ادبی اشتغال داشتند.

دکتر طبیبیان طی دوران تحصیل دانشگاهی از محضر درس اساتیدی چون مرحوم عبدالحمید بدیع‌الزمانی، دکتر سید جعفر شهیدی، دکتر سیدعلی موسوی مدرس بهبهانی، دکتر سید جعفر سجادی و بسیاری از اساتید دیگر، استفاده کرده است.

مهمترین آثار مطبوع و غیر مطبوع ایشان عبارت اند از:1. ترجمه و تعلیق المظاهر الالهیة، ملاصدرا، انتشارات امیرکبیر .2. ترجمه و تعلیق اخبار الحلاج، انتشارات اطلاعات.3. ترجمه و تعلیق نقد النقور فی معرفة الوجود، انتشارات اطلاعات .4. ترجمه نجة‌الدهر فی محائب البرّ و البحر، فرهنگستان ادب و هنر .5. فرهنگ لاروس عربی (کتاب برگزیدۀ سال) .

آشنایی با کتاب«فرهنگ لاروس عربی»فرهنگ لاروس عربی دو مزیّت درخور توجه بر فرهنگهای مشابه دارد:اول؛ اینکه ترتیب این فرهنگ بر مبنای الفبایی است نه ریشه‌ای و بدیهی است که این روش با طبع پژوهندگانی که بیشتر از فرهنگهای فارسی استفاده کرده‌اند و درصدد استفاده از فرهنگهای عربی نیز هستند؛ بسی سازگارتر است تا فرهنگهایی که به روش ریشه‌ای و غیره مرتب شده‌اند.دوم؛ این که این فرهنگ، تقریباً نوترین و جدیدترین فرهنگ عربی موجود است که می‌توان گفت علاوه بر اکثر اصطلاحات معروف و متداول علمی، فنّی، فلسفی، تجاری، اقتصادی، صنعتی، حقوقی و... دربردارندة لغات قدیمی و اصطلاحات ادبی و نیز مشمون از تصاویر جانوران و گیاهان و ابزارها و ماشین‌آلات است.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ٩:٤٩ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢۱

شعری زیبا از دکتر محمد روحانی


سکوت 

به التماس درختی شدم

 که می فهمید

بهار چیست

چمن برای چه سبز است 

و راز خنده ی گل را

شنیده بود از باد

بدون این که بپرسم

مرا به صبر فرا خواند

و گفت خاموشی

تمام مسئله ها را

جواب خواهد داد

ازین سکوت

 دلم می گرفت

نفرت داشت

من از تبارسخن بودم

وعاشق فریاد

چرا سکوت ؟

صدای خنده ی گلها

به شاخه ها پیچید

سوال ساده ی من

بی جواب بود هنوز

بهار جاری شد

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٠:۱٥ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢۱

رباعیات خیام


ابر آمد و باز بر سر سبزه گزیست

بی باده گلرنگ نمی باید زیست

این سبزه که امروز تماشاگه ماست

تا سبزه خاک ما تماشاگه کیست

* * *

بر چهره گل نسیم نوروز خوش است

در صحن چمن روی دل افروز خوش است

از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست

باش و ز دی مگو که امروز خوش است

* * *

می نوش که عمر جاودانی این است

خود حاصل از دور جوانی این است

هنگام گل و باده یاران سر مست

خوش باش دمی که زندگانی این است

* * *

در دهر چو آواز گل تازه دهند

فرمای تا که می باندازه دهند

از جور و قصور و وز بهشت و دوزخ

فارغ بنشین که آن بر آوازه دهند

* * *

بر شاخ امید اگر بری یافتمی

هم رشته خویش را سری یافتمی

تا چند ز تنگنای زندان وجود

ایکاش سوی عدم دری یافتمی

* * *

از جمله رفتگان این راه دراز

باز آمده کیست که به ما گوید راز

پس بر سر این دوراهه آز و نیاز

تا هیچ نمانی که نمی آیی باز

* * *

ای دل غم این جهان فرسوده مخور

بیهوده نه ای غمان بیهوده مخور

چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید

خوش باش غم بوده و نابوده مخور

* * *

چون حاصل آدمی در این شورستان

جز خوردن غصه نیست تا کندن جان

خرم دل آنکه زین جهان زود برفت

و آسوده کسی که خود نیامد به جهان

* * *

دریاب که از روح جدا خواهی رفت

در پرده اسرار فنا خواهی رفت

می نوش ندانی از کجا آمده ای

خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت

* * *

می خوردن و شاد بودن آیین من است

فارغ بودن ز کفر و دین دین من است

گفتم به عروس دهر کابین تو چیست

گفتا دل خرم تو که آیین من است

* * *

در دایره ای که آمدن و رفتن ماست

آنرا نه بدایت نه نهایت پیداست

کس می نزند دمی در این عالم راست

که این آمدن از کجا و رفتن به کجاست

* * *

این یک دو سه روزه نوبت عمر گذشت

چون آب به جویبار و چون باد به دشت

هرگز غم دو روز فرا یاد مگشت

روزی که نیامدست و روزی که گذشت

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٤۸ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٠

تقویم جلالی (حکیم عمر خیام)


تقویم جلالی:

تقویم جلالی یا ملکی تقویمی است که در زمان سلطنت جلال الدین ملکشاه سلجوقی تدوین شد که تقویم فعلی ایران به همان پایه است. علل وضع این تقویم این بود که چون تاریخ یزدگردی که اختصاص به زردشتیان داشت بدون کبیسه حساب میشد به همین جهت نوروز ثابت نمیماند و با اول بهار که ابتدای سال طبیعی است مطابقت نداشت، به همین علت خواجه نظام الملک و سلطان ملکشاه در صدد اصلاح تقویم برآمدند، در نتیجه جمعی از منجمین مامور تنظیم تقویم شدند که از جمله حکیم عمر خیام، میمون بن نجیب واسطی، ابوالمظفر استقراری و چندتن دیگر را برشمرده اند. محل کار رصدخانه را به اختلاف در اصفهان و ری و نیشابور ذکر کرده آند. مبدا این تاریخ را ابن اثیر ضمن وقایع سال 471 هجری قمری نوشته است که روز جمعه نهم رمضان سال 471 ه.ق (مطابق 15 مارس 1078 میلادی) است. سال جلالی از اول بهار (نوروز سلطانی) آغاز میشود. اسامی ماه ها عبارتند از فروردین الی آخر و سال به فصول چهارگانه تقسیم شده است. در این تقویم اول سال روزی است که خورشید بین ظهر روز قبل و ظهر آن روز وارد برج حمل (نقطه گاما) میشود، به همین علت سال جلالی برخلاف سال مسیحی که در هر ده هزار سال قریب سه روز با سال حقیقی اختلاف پیدا میکند همیشه مطابق با سال حقیقی است از اینرو آن را میتوان دقیقترین تقویم جهان دانست. سالهای کبیسه در تقویم جلالی (مانند تقویم کنونی ایران) ثابت نیستند و کبیسه کردن مطابق با نتایج رصد هر سال است. کبیسه معمولا بعد از چهار سال یک بار اجرا میشود ولی بعد از هر 29 یا 28 سال یک بار کبیسه بعد از 5 سال اجرا میشود یعنی به جای سال 32 سال 33 را کبیسه میگیرند. تقویم رسمی ایران بر اساس تقویم جلالی است. در کتاب علم و تمدن در اسلام تالیف «سیدحسین نصر» در مورد حکیم عمر خیام و تقویم جلالی آمده است: «عمر خیام، بزرگترین شاعر شناخته شده ایران در مغرب زمین و همچنین از برجسته ترین دانشمندان دوره قرون وسطی بوده است. در 475/76-1074 در ریاضیات مشهور بود و ملکشاه از او برای اصلاح تقویم دعوت کرد. این تقویم که به جلالی معروف است، هنوز در ایران رایج است و دقیقتر از تقویم گرگوریایی است.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٤٥ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢٠

بابا طاهر همدانی


بابا طاهر عریان همدانی یکی از شاعران اواسط قرن 5 هجری قمری است که ولادت او اواخر قرن 4 می باشد. درباره زندگانی این شاعر عارف اطلاعات دقیقی در دست نیست. تنها روایتها و داستانهایی از مقام علمی و عرفانی این شاعر وجود دارد و گفته اند که به این دلیل به او عریان می گفتند چون از علایق دنیا دست کشیده بود و گفته شده که او معاصر با پادشاهی طغرل بیک سلجوقی بوده و این پادشاه ملاقاتهایی با بابا طاهر داشته است.



با دقت کردن در رباعیات او می توان به برخی از احوال او پی برد. به عنوان مثال او در این رباعی فرموده است: "نصیحت بشنو از پور فریدون که شعله از تنور سرد نایو"، متوجه می شویم که نام پدر او فریدون بوده است و همچنین گفته شده که بابا طاهر فرزندی به نام فریدون داشته که در زمان حیات او فوت شده که در سوگواری او گفته: "فریدون عزیزم رفته از دست / بوره کز نو فریدونی بسازیم" که معنای آن این است که فریدون عزیزم از دست رفته و از خدا فرزندی دیگر بطلبیم و نکته دیگر از زندگانی بابا طاهر این است که او روزها را بیشتر در کوه و بیابان می گذرانده و شبها را به عبادت و ریاضت مشغول بوده است و در مورد سال وفات این شاعر عارف نظریه های مختلفی بیان شده و به طور یقین نمی توان سال وفات او را مشخص کرد.
 

گویند طاهر در آغاز جوانی روزی با شوق و علاقه بسیار به مدرسه ای وارد شد و تصمیم به فراگیری علم و دانش گرفت اما هنگامی که سخنان علمی طلاب را با شوق فراوان می شنید مطالب آنها را نمی فهمید لذا به یکی از طلاب گفت شما چه می کنید که به این علوم آگاه می شوید آن شخص به شوخی به او گفت: بسیار رنج و زحمت می کشیم، در این حوض یخ را شکسته و در سرمای شب غسل کرده و چهل بار سر را در آب فرو می بریم چون بیرون می آییم اسرار این علوم بر ما معلوم و فراگیری آن بر ما آسان می شود. بابا طاهر ساده دل با عشق و شوق به معرفت الهی این سخنان به شوخی را حقیقت دانست و چون شب شد در هنگام خواب طلاب به مدرسه آمد و یخ حوض را شکست و در آب غسل کرد و چهل بار سر را در آب فرو برد و چون از این کار فارق شد شعله ای از آسمان فرود آمد و به قلب او وارد شد و پنهان گردید و توانست در راه عرفان و شناخت به مقام بالایی رسید.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٢۳ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٩

نا مه های پروین اعتصامی



31 فروردین1307 [پست شهری، از تهران به تهران]

 
خانم عزیزم پیاله‌ی کوچکی را که بخدمت ارسال میدارم هدیه ناچیز ناقابلی است که بعنوان تبریکیه عروسی سرکار چندی قبل سفارش دادم متأسفانه بواسطه مسافرت ناگهانی شخص فروشنده به عتبات انجام این کار مدتی معوق ماند و پس از مراجعت به تهیه آن پرداخت اینک گرچه میدانم که خیلی دیر و بیموقع است با یکدنیا شرمندگی ازین تأخیر این (برگ سبز) را تقدیم کرده و با اعتماد کاملی که به الطاف و مراحم سرکار دارم امیدوارم که عذرم را پذیرفته و از شرمندگیم خواهید کاست از خداوند متعال خواهانم که همواره پیمانه طالعت را لبریز شربت سعادت و نیکبختی فرماید
                                
                                                                                        

ارادتمند پروین اعتصامی


5 مرداد 1307 [پست شهری]

 
قربان و تصدق خانم عزیزم میروم  امیدوارم که وجود عزیزت قرین سلامت و عارضه‌ بکلی مرتفع شده‌است باور فرمایید که از هفته گذشته تا حال هر روز خواسته‌ام که خدمت رسیده حضورأ تقدیم ارادت کنم ولی هر روز بواسطه پیش‌آمدی از نیل به این آرزو محروم ماندم چون لطیف خان در این چند روزه در منزل نیست کسی نبود که لااقل برای استفسار از صحت مزاج عزیزت کلمه چند نوشته بخدمت بفرستم چقدر شرمنده شدم که بجای اینکه بنده بوظیفه خویش عمل کرده و کسی را بخدمت فرستاده باشم سرکار با آن سرعت بی‌پایان با وجود کسالت باز به پرسش احوال اردتمند خود فرستاده بودید باور بفرمایید که از فرط شرمندگی نمیدانستم چه جوابی عرض کنم. این دو سه کلمه را با پست شهری نوشته بخدمت میفرستم امیدوارم که عفوم فرموده و سکوت چند روزه‌ام را حمل به فراموشکاری و حق‌نشناسی نفرمایید.   همیشه شوکت و سلامت وجود نازنینت را از خداوند تعالی خواهان و دستهای عزیزت را با کمال احترام و ادب از دور میبوسم
                           
                                                                                                               پروین اعتصامی

 


29 مهر 1307 [ظاهرأ پست شهری]

 

تصدق خانم و دوست عزیز مهربانم میروم   رقیمه قشنگ عزیزت که واقعأ دسته گلی از بوستان زیبای ادبیات بود چند روز قبل رسید البته توصیف و تمجید آن خط و ربط و انشاء املاء دلفریب و جانبخش از قوه من خارج و همینقدر عرضه میدارم که آن نمونه علم و ودیعه محبت را همیشه بیادگار نگاه خواهم داشت از این که قبول زحمت فرموده چائی ارسال فرموده‌اید فوق‌العاده از مرحمت حضرت علیه خجل و از آن لطف مخصوص بی‌اندازه متشکر و ممنونم.  لطفی نموده و ندارم زبان عذر     این عذر را حواله به لطف تو میکنم     اگر در عرض جواب تأخیر شد برای این بود که بعد از رسیدن رقیمه سرکار بنده مدت هشت یا نه روز به درد پا  مبتلا بودم دکتر می‌گوید که هوای مرطوب رشت با من معامله خوبی نکرده‌است ولی بحمد‌الله این دو روزه بهترم و به عرض جواب و اظهار تشکر مصدع میشوم ازینکه خانمهای همشیره‌ها کسل بوده‌اند خیلی دلتنگ شدم امیدوارم که رفع کسالت شده باشد. مستدعیم که سلام و عرض ارادت بنده را خدمت خانمهای محترمه ابلاغ فرمائید و مخصوصأ خدمت حضرت علیه عالیه خانم رصدی بعرض ارادت و اشتیاق مصدعم     از مژده که از تشریف فرمائی خود به طهران مرقوم فرموده بودید فوق‌العاده مسرور و خوشوقت شدم با کمال امیدواری و اشتیاق منتظر آن روز سعید خواهم شد که انشاء‌الله در سایه سعادت و اقبال دوباره آن دوست عزیزم را زیارت کنم     محبت سرکار علیه بقدری است که هرگز قادر نیستم که چنانکه وظیفه خود میدانم از عهده تشکر و امتنان برآیم البته مراتب محبت و مراحم قلبی سرکار اجازه نخواهد داد که عرایض بنده را تعارف و مجازگوئی فرض بفرمائید باین جهت امیدوارم که عرض ارادت و اظهارات صمیمانه مرا از راه مرحمت قبول خواهید فرمود حضرت علیه عالیه دامت شوکتها خدمت سرکار سلام دارند و از الطاف مخصوصه آن خانم عزیز متشکرند منتظر مرقومات قشنگ هستم [ در حاشیه‌ی سمت راست صفحه‌ی دوم نوشته شده‌است].

 ارادتمند پروین

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٠:٤۳ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱۸

رویش در نگرش (پروین اعتصامی)

رویش در نگرش

از دیدگاه پروین، انسان آمیزه ای از روح و بدن، ترکیبی از نیکی و بدی، تاریکی و روشنایی می باشد. گوهری است با خاک آمیخته، مرغی در قفس تن اسیر شده و نورانیت او گرفتار ظلمت گشته است. حال او باید چه کند؟ آدمی باید خویش را از خاک بپالاید، قفس را بشکند و از اهریمن فاصله گیرد آنگاه به قلمرو نور و روشنایی پرواز کند. او همان مرغ باغ ملکوت حافظ است که نباید دل خود را به این قفس موقّت خوش کند. او همان پرنده ای است که از کنگره عرش صدایش می زنند. نی مولانا است که از اصل خود جدا مانده و تا پیوستن به نیستان روح باید تلاش کند. از خاک تا افلاک راهی دراز در پیش دارد و تا از دیگرآزاری، خودخواهی و حرص و ریا پاک و صافی نشود رخصت بر آمدن از چاه طبیعت نخواهد یافت.

از نظر این شاعر، بشر همچون گلی است که سحرگاهان می شکوفد و شامگاهان پژمرده می شود. در این مجال اندک نباید به خوردن و خوابیدن اکتفا کند و با سعی و تلاش، کسب علم، کمال و فضیلت، بلندهمتی، ظلم ستیزی و عدالت خواهی باید راه را برای ترقی معنوی و معرفتی هموار کرد. کسی انسان راستین است که در اندیشه دیگران باشد، زیرا سعادت فردی به خوشبختی دیگر آدمیان بستگی دارد:

بگفت: نیّت ما اتفاق و یکرنگیست

تفاوتی نکند خدمت سیاه و سفید

تو را چو من به دل خُرد مهر و پیوندیست

مرا به سان تو، در تن رگ و پی است و ورید

صفای صحبت و آئین یکدلی باید

چه بیم گر که قدیمی است عهد یا که جدید

ز نزد سوختگان، بی خبر نباید رفت

زمان کار نباید به کُنج خانه خزید

غرض، گشودن قفل سعادت است به جهد

چه فرق گر زر سرخ و گر آهن است کلید ...

زندگی کوتاه پروین انبوهی از هیجان و تلاطم را به دنبال دارد که از موقعیت اجتماعی و فرهنگی تأثیر می پذیرفت. روزگارِ این شاعر با دلهره و تشویش عجین شده است. خودکامگی، دروغ زنی، هوچی گری و جهل جای همه چیز را در ایران گرفته است. پرده ها دریده می شود، با همایش مضحک مجلس مؤسسان، همه چیز دگرگون می شود، شاهی نو می آید و وعده و وعیدهایی می دهد که هیچ کدام عملی نمی شود. پروین، شاعر این عصر وحشت و دروغ است، در زمانی به سر می برد که دیکتاتوری با تمام مظاهرش بر سر مردم بینوا، سایه ای هولناک افکنده و دستگاه ستم و اختناق جایگاه مشروطه را غصب کرده است، پروین در چنین اوضاع مرارت بار، نگران عامه مردم خصوص محرومان و رنجدیدگان است. چشمان دوربینش ورطه ها و مغاک های هولناک را می پیماید، به فکر فرو می رود و راهی برای این بی پناهان می جوید، افکار و آمال خویش و نیز اوضاع مردم را در کلماتی موزون، دردناک و دارای پیام و در عین حال جذاب و دلنشین، ترسیم می نماید.

می کوشد همه را از این گرداب برهاند و به آدمی می گوید: تو بنده خدایی، چرا ستم را برای خود روا می داری و بدون مزد برده فرومایگان می شوی. گاه عارفانه مناعت طبع انسان ها را برمی انگیزد و در مواقعی تنِ به خواب رفته آنان را تکان می دهد و با سوهان خِرد میله های قفسی را که انسان ها در آن گرفتارند می خراشد و ندا سر می دهد:

نترس از جانفشانی گر طریق عشق می پویی

چو اسماعیل باید سر نهادن روز قربانی

نخوان جز درس عرفان، تا که از رفتار و کردارت

بداند دیو، کز شاگردهای این دبستانی

بیابانی است تن پرسنگلاخ و ریگ سوزنده

سرایت می فریبد تا مقیم این بیابانی ...

او اخلاق منحط اجتماعی را به زبان های گوناگون مطرح می کند، گاه از زبان یک مست، گاه از لسان یک دیوانه و در مواردی با اعتراف یک دزد به نابرابری ها، تزویرها و بنیان های غلط یورش می برد که بسیار دقیق، باارزش و روشن است. آرزوی یک زندگی سالم و عاری از هر گونه کینه، ستم و نابرابری، آرمان پروین است.
در باره زنان

نخستین اشعار پروین که به کمک پدرش در جلد دوم نشریه «بهار» اعتصام الملک چاپ شد، ضمن اینکه مورد استقبال خوانندگان قرار گرفت، اما برخی تصور کردند این اثر، سروده یک مرد است. پروین در این قطعه روشن ساخت که زنی شاعر، آنها را گفته است:

از غبار فکر باطل پاک باید داشت دل

تا بداند دیو کاین آیینه جای گرد نیست

مرد نپندارند پروین به جز برخی اهل فضل

این معما گفته نیکوتر که پروین مرد نیست

در خطابه ای گفت، طی ایام، روزگار زنان مشرق زمین همه جا تاریک، اندوه خیز و آکنده به رنج و مشقت بوده است و در میان امواج بلاها و طوفان های حوادث قسمتی از عدم موفقیت مردم مشرق زمین این بوده که به تربیت و آموزش بانوان التفات نکرده اند و آنها را عضوی عاطل دانسته و با این تصور، نیمی از قوای خود را ضایع ساخته اند و مادرانی نومید و نادان اولاد خود را در بی دانشی و با آگاهی اندک بزرگ کرده اند. اطفال بدین گونه از تهذیب و تأدیب بایسته و لازم بازمانده اند و ناگزیر اسباب تباهی و تیره روزی چنین جوامعی فراهم گردیده است. معالجه دردها و عقب افتادگی ملل آسیا و آفریقا در این است که تعلیم و آموزش های ضروری را به مردان منحصر نکنند، معارف و کمالات را باید به دختران هم بیاموزند و لازم است نسوان از پرورش ها و آموزش های علمی، عقلی، ادبی و بدنی برخوردار گردند. به اعتقاد وی دامان زن، مهد تربیت انسان های بزرگ و دانشمند است و نباید از این اثرگذاری غافل بود. پروین می گوید در سرایی که زن وجود ندارد دیگر اُنس، شفقت، عاطفه و مهربانی دیده نمی شود. او به عنوان یک زن به خوبی عاطفه و احساس خویش را در سروده هایی زیبا و آموزنده نشان داد و مهر مادری را به عرصه ادبیات و شعر آورد و زن را آینه مهربانی دانست که باید خود را به گوهر دانش و ارزش آراسته کند نه با جواهرات رنگارنگ:

برای گردن و دست زن نکو، پروین

سزاست گوهر دانش، نه گوهر اَلوان

در سروده هایش با دختران یتیم، زنان شوهر از دست داده و خانواده های محروم و بینوا، همنواست. از جمله در این اشعار:

بر سرِ خاکِ پدر، دخترکی

صورت و سینه به ناخن می خَست

یا:

کودکی کوزه ای شکست و گریست

که: مرا پای خانه رفتن نیست

و این نمونه:

دختری خُرد شکایت سر کرد

که مرا حادثه بی مادر کرد

و تک بیت زیر:

لحاف پیرزن را پارگی ماند

که نتوانست نخ کردن به سوزن

همراهی با دختری یتیم:

پدرم مُرد ز بی دارویی

وندر این کوی، سه داروگر هست

از زبان یک پیرزن:

روز شکار پیرزنی با قباد گفت

کز آتش فساد تو جز دود و آه نیست

حکم دروغی دادی و گفتی حقیقت است

کار تباه کردی و گفتی تباه نیست

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٠٤ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٧

سنگ نوشته پروین اعتصامی

این شاعره پر احساس در سال 1313 ازدواج کرد ولی این وصلت دیری نپائید و منجر به جدایی گردید.

بعد از آن واقعه تأثیرانگیز پروین مدتی در کتابخانه دانشسرای عالی تهران سمت کتابداری داشت و به کار سرودن اشعاره ناب خود نیز ادامه می داد. تا اینکه دست اجل گریبان او را در 34 سالگی گرفت در حالی که بعد از آن سالها می توانست عالی ترین پدیده های ذوقی و فکری انسانی را به ادبیات پارسی ارمغان نماید. بهرحال در شب 16 فروردین سال 1320 خورشیدی به بیماری حصبه در تهران زندگی را بدرود گفت و پیکر او را به قم بردند و در جوار قبر پدر دانشمندش در مقبره خانوادگی بخاک سپردند.

از زبان پروین برای سنگ مزارش:

اینکه خاک سیه اش بالین است
اختر چرخ ادب پروین است

گرچه جز تلخی از ایام ندید
هرچه خواهی سخنش شیرین است

صاحب آنهمه گفتار امروز
سائل فاتحه و یاسین است

دوستان به که ز وی یاد کنید
دل بی دوست دلی غمگین است

خاک در دیده بسی جان فرساست
سنگ برسینه، بسی سنگین است

بینید این بستر و عبرت گیرد
هرکه را چشم حقیقت بین است

هر که باشی و ز هرجا برسی
آخرین منزل هستی این است

آدمی هرچه توانگر باشد
چو بدین نقطه رسد مسکین است

اندر آنجا که قضا حمله کند
چاره تسلیم و ادب تمکین است

زادن و کشتن و پنهان کردن
دهر را رسم و ره دیرین است

خرم آن کس که در این محنت گاه
خاطری را سبب تسکین است.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۱٦ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٦

ازدواج اختر چرخ ادب پروین



پروین در نوزدهم تیر ماه سال 1313ش با پسرعموی پدر خود که رئیس شهربانی کرمانشاه بود ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد ازدواج به خانه شوی در این شهر رفت. اگر چه مردی که پروین را به عقد خود در آورد نباید عامی و کم سواد خواند و از فرماندهان معروف انتظامی و افسر بالیاقت شهربانی بود اما اخلاق خشک نظامی او با روح لطیف و طبع عاطفی پروین مغایرت داشت و عوالم ذوقی و طرز فکر و نگرش این شاعر در خانه شوهر دچار سختی و عسرت گردید. به علاوه پروین از خانه ای که هرگز مشروب و مواد مخدر به آن راه نیافته بود، بعد از این وصلت، ناگهان به خانه ای قدم نهاد که دمی از اینها خالی نبود و همگامی این عیاشی و میگساری و بیهودگی نمی توانست با طبع پروین دوام آورد.
اورده که شوهر او دائم الخمر بوده است وعیاش و رفیق باز که هر شب در منزل او بساط لهو و لعب و...... بر پا بوده و در موارد بسیاری او را حتی مورد ضرب و شتم قرار میدادئ
از این روی پروین از ازدواج مذکور اعلام نارضایتی می نمود و دیگر تمایلی نداشت به این زندگی دوگانه که او را در یک حالت بیگانگی روحی و عاطفی فرو برده بود ادامه دهد. شوهرش که احساس کرد پروین علاقه ای به زندگی مشترک ندارد کوشید رفتاری که مخالف شئون این شاعر باشد از خود بروز ندهد ولی مغایرت فراوان اخلاق و تفکر این دو زوج زمینه های مفارقت را فراهم ساخت و اینکه برخی مطرح کرده اند عشقی دیگر به میان آمد و رشته این محبت و مودت را از هم گسلید، در مورد پروین کذب محض است و مطرح کردن چنین موضوعی آن هم به شکل مبتذل آن، نوعی بی انصافی و دلیلی روشن بر کمال بی اطلاعی از زندگی و افکار پروین است و این شاعر رسالتی را که برای زندگی خود برگزیده بود، والاتر و بالاتر از آن می دانست که به عشق های زمینی که با امیال و هوس های فناپذیر توأم هستند وقعی بنهد.

سرانجام پس از دو ماه و نیم به سر بردن در خانه شوی، پروین از کرمانشاه به تهران، در منزل پدر بازگشت و در 11 مرداد 1314ش با گذشتن از مهر خویش، برای همیشه از شوهرش جدا شد. او این پیشامد را با خونسردی و متانتی شگفت آور تاب آورد و تا پایان عمر از آن ماجرا سخنی بر زبان نیاورد و شکایتی نکرد.

اگر چه پروین غم زده نبود و هیچ گاه خود را محنت زده نشان نمی داد، ماجرای این ازدواج ناموفق و سپس طلاق، سیمای متین و موقّرش را با غباری از گرفتگی پوشانید. البته این دگرگونی را صرفا اطرافیان او که همواره با وی حشر و نشر داشتند می توانستند درک کنند و دریابند و الاّ پروین از این شکست ضعف و فتوری به خود راه نداد و باز به همان کم حرفی و آرامشِ ذاتی خویش بازگشت و از کمّ و کیف این زندگی مشترک کوتاه و تلخ با کسی درددل نکرد و هیچ گاه هم ابراز تأسف خود را بروز نداد. با این وجود در باره دوران زناشویی خود فقط سه بیت ذیل را سروده است:

ای گُل، تو ز جمعیتِ گلزار چه دیدی

جز سرزنش و بدسری خار چه دیدی

ای لعل دل افروز، تو با آن همه پرتو

جز مشتری سفله به بازار چه دیدی

رفتی به چمن، لیک قفس گشت نصیبت

غیر از قفس، ای مرغِ گرفتار چه دیدی

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٠:٠۸ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٥

خانه عزیزان را چه ارزان میفروشند


خانه جعفر شهری را فروختند

اکنون از اتاق کار استاد و اتاق خوابش خبری نیست و خانه چنان تغییر کرده که از خاطره‌های استاد چیزی باقی نمانده ‌است.


این چندمین بار است از ابتدای آذر‌ماه درسفید رنگ و بزرگ خانه استاد جعفر شهری زده می‌شود.این‌بار هم در به پاشنه آشنایی نمی‌چرخد.همین دو سه ماه پیش نصرالله حدادی، شاگرد و دوست همراه جعفر شهری هم به مناسبت هفت آذرماه و سالروز مرگ استادش راهی میدان تجریش و خیابان ارم شد تا برای تلویزیون گزارشی از خانه بازمانده از استاد بگیرد. در خانه‌ای که بارها هنگامی که استادش زنده بود دق‌الباب کرده بود و هر بار با رویی گشاده او را به درون خوانده بودند.آقای حدادی می‌گوید زنگ در را که فشردم، منتظر بودم که یکی از فرزندان استاد به پیشواز بیاید و در بگشاید.اما مردی که در را گشود خانه استاد را خریده بود و در پاسخ به من که هاج و واج مانده بودم گفت چه استادی چه شاگردی.حالا صاحب این خانه منم.

امتداد رودخانه تجریش به خیابان ارم می‌رسد و به خانه‌ای با پلاک 2/71.در این کوچه بلند و پشت در این خانه قرار است سرنوشت خانه استادی را جست‌وجو کنیم که خودش خدای تهران شناسی بود و وجب به وجب تهران قدیم را مثل کف دستش می‌شناخت.دیر رسیده‌ایم.حالا خانه‌ای که از سال 1356 در آن زندگی می‌کرد ناشناس و دست خورده و دور از چشم خبرنگاران میراث فرهنگی به سرعت فروخته شده.

صاحبخانه می‌گوید که من اصلا خبر نداشتم که خانه‌ای که خریده‌ام متعلق به چنین استاد بزرگواری بوده.صاحبخانه بی‌خبر شاید اگر می‌دانست که این خانه می‌تواند ارزش فرهنگی داشته باشد دست به ترکیب آن نمی‌زد.حالا از اتاق کار استاد و اتاق خوابش خبری نیست و خانه چنان تغییر کرده که از خاطره‌های استاد چیزی باقی نمانده ‌است.

شاگرد استاد هم مثل ما غافلگیر شده:«تصورم این بود که داخل خانه استاد می‌شوم بعد از سال‌ها اتاقش را، جای نهار خوردنش را یکبار دیگر می‌بینم و خاطره‌هایم را با مخاطبان برنامه‌ام هم تقسیم می‌کنم.اما خبری از این اتاق‌ها نبود.» قبل از باخبر شدن از فروش خانه، بارها شاگرد استاد در سخنرانی‌ها برای زنده‌نگه داشتن یاد استاد شهری به مسئولان تذکر داده بود: «مخصوصا در دوره‌ آقای کرباسچی و احمدی‌نژاد بنده بارها تذکر دادم که لازم است که تندیس آقای شهری در شهر تهران نصب شود.حتی به آقای مسجد جامعی گفتم که یکی از خیابان‌های تهران باید به نام این تهران شناس بزرگ باشد، اما ظاهرا آقایان نمی‌دانم به کدام دلیل مایل به این کار نیستند.»

حالا تلفن فرزندان استاد شهری خاموش است وانگار هیچ‌کس قرار نیست برای فروش خانه استاد تهران شناس توضیح بدهد.خانه بزرگ استاد در میدان تجریش حتما برای وارثانش پرقیمت بوده و غنیمت و فروش آن به صرفه‌تر از کارهای دیگر.غیر از این خانه، استاد به خانه خیابان علایی بسیار علاقه داشت.همان خیابان منشعب از خیابان هدایت که بسیاری از مشاهیر ایران سرو کارشان به آن افتاده است.

نصرالله حدادی در مورد میزان این علاقه ‌می‌گوید: «در تابستان سال 1372، کتاب «گزنه» را در منزل شخصی شهری برای چاپ مجدد آماده می‌کردیم و از آنجا که چشمان شهری دیگر بینایی چندانی نداشت، حروفچینی مجدد آن را برایش بازخوانی می‌کردم.به آنجا رسیدم که از پدر رانده و به تهران آمده بود و به کوچه سرپولک برای دیدار مادر که دوباره شوهر کرده بود، رفته بود.

هر کلمه را می‌خواندم و هر سطر را که به پایان می‌رساندم، اشک‌های شهری چون سیل، پهنای صورتش را نوازش می‌داد.

به آنجا رسیدم که نوشته بود: «در زدم و حشمت خانم یکی از همسایه‌ها در را به رویم باز کرده به طرف مادرم صدا بلند نمود که بیاید، پسرش آمده است! مادرم را دیدم که از پله‌ها با تردید پایین می‌آید، مثل کسی که می‌خواهد بگوید پسری نمی‌شناسد.» صدای هق‌هق گریه شهری قطع نمی‌شد و چند لحظه بعد از خود بی‌خود شد و از حال رفت.ترسیده بودم، نکند پیرمرد از دست برود.با کمک همسرش او را به هوش آوردیم و دو سه ساعت بعد قدری حالش بهتر شد.آنقدر فضا سنگین و غم‌انگیز بود که نمی‌توانم آن را ترسیم کنم. باردیگر به من اصرار کرد تا خواندن را از سر بگیرم.با ترس و لرز دوباره شروع کردم و این بار شهری تا یک هفته بعد بیمار و بستری شد.درد را می‌شد تا عمق چهره او پیدا کرد. 70 سال از آن ماجرا گذشته بود اما توگویی این حادثه همان روز اتفاق افتاده بود.» استاد شهری، خیلی بدبین بود. مدتی منزوی شده بود تا اینکه از سال 1365 تا سال 1375 وارد جرگه دوستانش شد.دوستانی مثل بیژن ترقی تجویدی و نوذر فرهنگ که بسیار به‌آنها علاقه داشت و پاتوقش معمولا خانه همین دوستان بودکه می‌نشستند و معمولا با هم بحث‌های تاریخی می‌کردند.

کوچه‌ای که استاد روزگاری نه چندان دور در آن قدم می‌زد زیر برگ‌های خزان‌زده گم‌شده و عابران و همسایه‌ها هیچ خاطره‌ای از مردی که تهران قدیم را برایشان خاطره کرده به یاد نمی‌آورند.

کارگردان‌های بزرگی مثل علی حاتمی و آقای فتحی بارها گفته‌اند که از آثار استاد جعفری در کارها و فیلم‌هایشان سود برده‌اند و انگار موقع آن فرا رسیده که کسی روزگار سپری شده مرد تهران دیده را در پل تجریش بازسازی کند. سکوت جاری در خیابان ارم تجریش هنگامی که نام استاد جعفر شهری را به زبان می آوریم به چاله‌ای از گیجی و منگی می‌رسد . شاید بی‌دلیل نبود که جعفر شهری در کتاب «گزنه» که با تقدیم نامه‌ای شروع می‌شود این گونه می‌نویسد؛ «پیشکش به آنها که به من بد کرده، زحمت رسانیده و ستم روا داشته‌اند.» نصرالله حدادی شاگرد استاد تاکید دارد که دست‌هایی و دلایلی در کار است که نام استاد جعفر شهری در تهران نادیده گرفته شود.

مردی که فرهنگ عامیانه و فراموش شده تهرانی‌ها را در گوش کوچه پس کوچه‌هایش نجوا کرد.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ٧:۳۳ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٤

نمونه نثر مرحوم جعفر شهری


برای مردم تهران به خاطر روح راحت‌طلبی‌شان از اول «حَمَل» یعنی فروردین فعالیت و کسب و کار تقریبا تعطیل و عیش و خوشگذرانی، مثل تماشای سبزه و صحرا و لمیدن کنار آب روان و سیر و سیاحت به پیش می‌آمد تا اواخر پاییز که هوا رو به سردی و گزندگی نهاده به خانه و دکان و کسب و کار معاودت بکنند. اما این نیز اندکی به طول نمی‌انجامید که برودت هوا روبه صعوبت نهاده مجددا فعالیت و کار را کنار نهاده، همراه پرندگان به لانه‌ها بازگشته، شعار «تابستان تندرستی- زمستون زیر کرسی» را دنبال بکنند و در هر صورت آن‌چه تحت‌الشعاع جمیع عقاید اهالی بود: کمتر جان کندن و بیشتر لذت بردن و کمتر دویدن و زیادتر لمیدن و به قول معروف «دنیا را اوف و پلو را پوف» گفتن و دل به آن نبستن و عقیده‌ی «آنچه خوردی بردی، هر چه نخوردی سپردی» و تربیت بی‌آلایش و بی‌نیازی و قناعت و «دَم غنیمت دانی» و دل به مال و منال نداشتن و درویش و قلندری و عوالم آن در حدی که «سگ کجا لانه کجا؟» شاهد زنده‌ی روحیه‌ی آنان بشمار می‌آمد، که سگ در سرمای زمستان همواره با خود می‌گوید اگر تابستان شود لانه‌ای چنان و اسباب آسایشی چنین برای زمستان فراهم می‌آورم و چون زحمت آن مرتفع می‌شود به جست و خیز درآمده می‌گوید سگ کجا لانه کجا و برنامه گذشته و استخوان‌خواری را دنبال می‌کند تازه در حد اعلا و در صورت مال‌اندیش بودن که مگر آرد و بلغور و نان خشک و قرمه‌ای[گوسفند تازه را قطعه قطعه کرده در کمی آب پخته، سپس در روغن خود او که از روی دیگ گرفته بودند با کمی پیاز سرخ کرده نمک زده در کوزه یا شکنبه‌ی خود گوسفندکه تمیز کرده بودند ریخته در جای خنک می‌آویختند. برای مصارف زمستان و غذاهای حاضری. ترتیب ریختن در شکنبه هم آن بود که شکنبه را پس از شستن باد کرده چوب تراشیده کلفت یا استکانی بر دهانه‌اش قرار داده بالای آن‌را نخ می‌بستند و آویزان کرده خشک می‌کردند «استکان یا چوب هم برای آن بود که جرائی برای ریختن قرمه داشته باشد.» آب قرمه را هم در روز قرمه‌پزان اختصاص به مهمانی قرمه داده همسایه‌ها را دعوت کرده نان ترید نموده با ترشی می‌خوردند.] ذخیره کرده سه ماهه‌ی زمستان را آذوقه داشته باشند و دل به بادهایشان که همان آرد و بلغور را هم پشت پا زده رزق را از طرف خدا دانسته، هیچ روزی را برای کسی بی‌روزی نمی‌دانستند که در هر صورت ازجایی فراهم خواهد گردید.
دیگر ساده دلی، خوش‌قلبی، بی‌شیله پیله‌گی، روراستی، رفیق‌دوستی، مهمان‌نوازی و غریب‌نوازی، خوش رویی و دست و دل بازی، خوش باوری و زودباوری، ناموس پرستی، مروت و مردانگی، درویش صفتی و عاشق پیشه‌گی، صورت پسندی، بی‌قید و بندی، ولخرجی، بی‌خیالی، لاابالی‌گری، تک‌روی و تک‌تازی و در مشکلات و مسائل زندگی معتقد به (آخرش یک طوری می‌شود). در معایب افراط و تفریط در کل امور، همراه نافرمانی و یاغی‌گری و میل به آزاد زیستی و سرخودی.
افراط و تفریطی غلیظ‌تر از ته سوزن تو رفتن و از در دروازه تو نرفتن و فرمان‌ناپذیری‌ای که به هیچ قانون و قید و قرار و قیادت و قائد سرتسلیم نداشته مگر به آن وادار بشوند، در بازگشت همه‌ی این صفات به راحت‌طلبی و خوش‌گذرانی و دَم غنیمت دانی و آزاد زیستی، در آن حد که جهانگردان و مورخان آنان را یاغیان به دور از خانه و کاشانه معلوم بکنند. در حالی که نه چنین و فرار از تمرکز و خانه و قانون و قیدو قرار به خاطر همان راحت‌طلبی و به اختیار خودزیستی‌شان بوده که آقا بالاسر و اسباب مزاحمت نمی‌خواسته همه را مخل راحت می‌دیده‌اند.

تفریح و تفریحگاه‌ها


تقریبا چهار طرف تهران را باغات مشجر و سبزه‌زارهای متعدد در بر می‌گرفت، باغ و باغچه‌های سبز و خرمی که هم وسیله هواخوری و خوشگذرانی مردم بوده، هم کمک به تصفیه‌ی هوا می‌نمود و میوه‌جات و سبزیجاتشان که برای فروش به شهر می‌رسید. باغات مذکور توسط رعایا و خرده مالکین اداره می‌شد و باغات در و دیواردار را اعیان و رجال در اختیار داشتند که بتوانند عیش و طرب‌های خود را در آن‌ها بدون مزاحم برگزار بکنند.
این اماکن نیز تفریحگاه‌های مردم تهران و عبارت بود از: دهات و قراء و قصبات و پستی بلندی‌های شمیرانات مانند تجریش، پس قلعه، دربند، توچال، آبشار، امام‌زاده ابراهیم، دزاشیب، سلطنت‌آباد، اقدسیه، قلهک، زرگنده، جُوِستان، امام‌زاده قاسم، گلاب‌دره، ناودانک، نیاوران، فرمانیه، استخر ملک، اوین، درکه، امام‌زاده صالح، لویزان، رستم‌آباد، اختیاریه، جماران، کن، سولقان، باغ فیض، طرشت، فرحزاد، یونجه‌زار، امام‌زاده داوود، ونک، آسیاب فرمانفرما. دیگر تمام محوطه‌ی خارجی آسیاب‌های اطراف شهر که آب و درختی از آن به نظر می‌رسید. دیگر هر دِه و باغ و سبزه‌زار و آبادی‌ای که درخت و سایه و آبی از آن سراغ می‌شد، مانند: منصورآباد، دولت‌آباد و هر باغچه و مزرعه و تفرجگاهی، اعم از شخصی و وقفی و اجاره‌ای که اذن دخول در آن می‌یافتند! مثال باغ‌های عشرت‌آباد، یوسف‌آباد و دیگر: فضای امام‌زاده‌ها و باغ‌ها و باغات و درختکاری و سبزه‌زارهای اطراف آن‌ها مانند شاه‌عبدالعظیم و باغات وقفی اطراف آن امثال: باغ ملک، باغ طوطی و صحن و اطراف و آب و سایه‌های آن. امام‌زاده حسن، امام‌زاده معصوم و خلاصه هر نقطه‌ای که آب و درخت و سبزه و صفایی داشته می‌توانستند اوقاتی را در آن گذرانده به استراحت و تفریح بپردازند، که البته اماکن زیارتی مخصوص متشرعان و غیرالوات‌ها و باغ و باغات دور دست‌تر و غیرزیارتی برای داش‌مشدی‌ها و خوش‌گذران‌های بی‌بند و بار می‌آمد.
از اول بهار مردم دسته دسته در مواقع فراغت به یکی از این اماکن رو آورده، یعنی از شهر و مشغله‌ی آن به در زده وقت‌گذرانی می‌کردند و این هواخوری‌ها و تفریحات مستمر همچنان ادامه داشت تا فصل خزان و برگ‌ریزان که پرندگان ییلاق قشلاق کرده آن‌ها نیز به خانه لانه‌های خود سر بکنند.
تهرانی یعنی خوش‌گذران و بی‌خیال که از هر فرصت استفاده کرده خلاف روحیه‌ی زیردرروی و دفع‌الوقت در امور مثبت زندگی در طریق خوشگذرانی هر دقیقه و لحظه را غنیمت دانسته هیچ فرصت را از دست نگذارد و از این رو چندان‌که نسیم نوروزی شاخه‌های درختان را به جنبش درآورده زحمت لشکر سرما از سرشان برمی‌خواست جمع‌جمع و دسته‌دسته راه طرفی از اطراف شهر را در پیش گرفته، پای آب و کنار سبزه‌ای آرمیده خود رادر اختیار طبیعت می‌گذاردند و شاید اگر در میان دراویش و اهل تصوف مملکت کسانی یافت می‌شدند که عالَمِ «دم غنیمت است» رادر کمال عقیده و ایمان پیروی داشتند همان مردم تهران و نژاد اصیل همین آب و خاک بودند که جز بر آن و بر آن‌چه که ساعت و دقیقه و لحظات ایشان را شادمان داشته باشد نمی‌اندیشیدند.
بدین سبب تا آن‌که این تعیش را بهتر تکمیل نموده آن‌را به سر حد کمال برسانند در این خوش‌گذرانی‌ها نیز قانونی به نام «دانگ» (سهم، قسمت) داشتند که مخارج هر گردش و عشرت را در شبانگاه همان روز به سهم و تقسیم آورده میان خود سرشکن می‌کردند تا تحمیلی بر یکدیگر نکرده باشند و از همین جهت هم بود که دوستی‌هایشان خلل‌ناپذیر گشته عمری بدون دلخوری از هم و ریب و ریا دوام می‌نمود، مگر مهمانی‌ها و ضیافت‌های دعوت از یکدیگر که از این اصل برکنار و جان‌نثار می‌کردند.
قانون دانگ هم به این صورت بود که برای گشت و گذار خارج شهر «مادر حساب»ی داشتند که کار خرید و خرج و دِه و داد را به عهده‌ی او می‌گذاشتند و برای آن‌که تحمیلی به جیب او نشده و احیانا در مضیقه بی‌پولی و خجالت تنک‌مایگی قرار نگرفته باشد هر یک قبل از حرکت علی‌الحساب مبلغی پرداخته در آخر حساب می‌کردند، یا یک نفر خود، داوطلب خرج شده آخر وقت تسویه می‌نمود، که توضیحا این قرار و قاعده خاصه‌ی گردش و تفریح خارج شهر و دروازه و سفر و اجتماع و مثل آن بود و در خانه و منزل و دکان و داخل و در و بیرون‌های دو سه نفره هرگز این قرار برقرار نمی‌گردید که دوستی و رفاقت و مصاحبت برایشان ارزشمندتر از این می‌آمد، اگرچه در آن صورت نیز هر یک ملاحظه‌ی دیگری را نموده حساب «یک سربنشین، یک سر پاشو» را که اگر جایی او دست در جیب کرده این در جای دیگر دست به جیب بکند و اگر آن، دفعه‌ای جُورِ این را کشیده مرتبه‌ای هم این رنج آن را تحمل نماید نگاه می‌داشتند.
همچنین بود قانون خدمات این گشت و گذارهاکه آن نیز میان همه تقسیم شده، یکی پخت و پز و بساز و بیارش را به عهده می‌گرفت و یکی امر نظافت و جاروی و آب‌پاشی مکان را عهده‌دار می‌گردید و یکی خرید اشیا را متقبل گشته، یکی کار چای و سماور و یکی شست‌وشوی استکان نعلبکی قوری آن‌را به گردن می‌گرفت و به همین ترتیب، یکی دیگ و کماجدانش را بار گذاشته یکی هیمه جمع کرده، آن دگری آبش را می‌آورد و آن سفره گشوده، این سبزی، میوه افشره‌اش را می‌گذاشت و یکی سفره را جمع کرده، یکی ظروفش را می‌شست و شاد و خوش و خرم شروع کرده، خوش و شاد و خندان از هم جدا می‌شدند و همه حساب هم‌دگر را داشته تحمیلی بر یک‌دگر نمی‌شدند، در قاعده و قانون درویشی و درویش صفتی که هیچ یک کَلّ و سربار دگری نبوده، اولِ رفاقت را صفا و صداقت و ملاحظه و دوام آن‌را در یگانگی و برابری و برادری و یک سوزن به خود زدن و یک جوالدوز به دیگری دانسته، رندی و زیرکی و مفت خود دانی به فکر خود نمی‌گنجاندند. در فرایاد داشتن رویه‌ی پسندیده‌ی نصفت و مرافقت از صوفیان و قلندران که هرگاه گردهم آیی و ملاقات هم را طالب می‌شدند اگر یکی «دیگ جوش»اش را بار گذاشته بود یکی نانش را می‌برد و یکی پیازش را و برای چای و قلیانش یکی ذغال و یکی قند و آن دگری تنباکویش را وسط می‌گذاشت، همچنین دیگر حوائج و امور و خدمات آن را که هر یک چیز و امریش را متقبل می‌گردید.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۱٢ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٤

شعری برای امام حسن مجتبی (ع)


با عرض تسلیت به مناسبت شهادت حضرت رسول اکرم (ص)وامام حسن مجتبی(ع)به همه شما عزیزان در این تاپیک سعی می کنیم اشعار مربوط به امام حسن رو گرد آوری کنیم انشاا..مورد شعری برای حضرت مجتبی

آن شاخ گل که سبز بود در خزان یکی است 

افشانده غنچه گل سرخ از دهان یکی است

آن گوهری کز آتش الماس ریزه شد  

یاقوت خون زلعل لب او روان یکی است

آن لعل درفشان که زمرد نگار شد   

داد از وفا به سوده الماس، جان، یکی است

آن نخل طور کز اثر زهر جانگداز  

از فرق تا قدم شده آتش فشان یکی است

آن شاهباز اوج حقیقت که تیر خصم 

نگذاشته ز بال و پر او نشان یکی است

آن خضر رهنما که شد از آب آتشین  

فرمانروای مملکت جاودان یکی است

آن نقطه بسیط محیط رضا که بود   

حکمش مدار دائره کن فکان یکی است

آن جوهر کرم که چه سودا به سوده کرد  

هرگز نداشت چشم به سود و زیان یکی است

چشم فلک ندیده بجز مجتبی کسی   

شایان این معامله، آری همان یکی است

طوبی مثال گلشن آل‌عبا بود   

ریحانه رسول خدا مجتبی بود


آیة‌الله غروی اصفهانی

 

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٠٥ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱۳

شعری دیگر از قیصر ادب پارسی


فرزندم !

رویای روشنت را

دیگر برای هیچ کسی بازگو مکن !

ــ حتی برادران عزیزت ــ

می ترسم

شاید دوباره دست بیندازند

خواب تو را

در چاه

شاید دوباره گرگ ....

 می دانم

یازده ستاره و خورشید و ماه

در خواب دیده ای
 
حالا باش !

تا خواب یک ستاره ی دیگر

تعبیر خوابهای تو را

روشن کند

ای کاش ... !

از : قیصر امین پور

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۱٥ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٢

شعری از قیصر شاعران پارسی گو



دیشب دوباره
گویا خودم را خواب دیدم:
در آسمان پر می‌کشیدم
و لا‌به‌لای ابرها پرواز می‌کردم
و صبح چون از جا پریدم
در رختخوابم
یک مشت پر دیدم
یک مشت پر، گرم و پراکنده
پایین بالش
در رختخواب من نفس می‌زد

آن‌گاه با خمیازه‌ای ناباورانه
بر شانه‌های خسته‌ام دستی کشیدم
بر شانه‌هایم
انگار جای خالی چیزی...
چیزی شبیه بال
احساس می‌کردم!

 

از : زنده یاد قیصر امین پور

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٠۳ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱۱

غزلی از دکتر محمد روحانی


((  اشاره ی تلخ  ))

ای آتشی که این همه در دل دمیده ای
فـریـاد ِ شعله را بـه سراپـا کشیـده ای

گـرم است همچنان نفس ِعطر گسترت
پیداست خوب ، با دل خوبان تپیده ای

می خـواستم زبـان شود آئینه دار شعر
شـوری شگرف در دل ِمـن آفریـده ای

چنـدیست چـون ستارهً اقبـال دوردست
پـا  از پیـاده راه ِ نگـاهــم  کشیـده ای

زنگی  نمیـزنیّ  و  پیـامی  نمیـدهـی
ازکوچه های پـوچی ما دل بریـده ای

دل را تفـاوت ِ نظری نیست بـا نگـاه
چشم توآشناست به مهری که دیده ای

مهر تو را فرود و فراز گذشته نیست
از دل مگـر اشاره ی تلخی شنیده ای

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٢٧ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۱٠

شعری از سرکار خانم مژگان عباسپور


امشب کسی به  سیب دلم  ناخنک زده  است!
بر زخمهای کهنه ی  قلبم نمک زده است!

این غم نمی رود به خدا از دلم، مخواه!
خون است اینکه بر جگر ِ من شتک زده است

قصدم گلایه نیست، خودت جای من، ببین
ما را فقط نه دوست، نه دشمن، فلک زده است!

امروز هم گذشت و دلت میهمان نشد
بر سفره ای که نان دعایش کپک زده است!

هرشب من -آن غریبه که باور نمی کند
نامرد روزگار، به او هم کلک زده است-

دارد به باد می سپرد این پیام را:
سیب دلم برای تو ای دوست، لک زده است!
.

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٤۸ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٩

حکایتی در باب عدالت علی (ع)


حکایتی در عدالت علی ع

زنی به نام «سوده همدانی» از شیعیان امام بود، در جنگ صفین برای تشجیع(ترغیب شجاعتشان) سربازان و فرزندان دلاورش، اشعار حماسی می‌خواند، که سخت بر معاویه گران آمد و نام او را ثبت کرد.
روزگار گذشت و امام علی علیه‌السلام به شهادت رسید، و فرماندار معاویه بسر بن ارطاة، بر شهر همدان مسلط گشت، و هر چه می‌خواست انجام می‌‌داد، و کسی جرئت اعتراض یا مخالفت را نداشت سرانجام سوده، سوار بر شتر به دربار معاویه در شام رفت، و از قتل و غارت و فساد فرماندار به معاویه شکایت کرد.
معاویه او را شناخت و سرزنش کرد، و گفت:
یاد داری که در جنگ صفّین چه می‌کردی؟ حال دستور می‌دهم تو را سوار بر شتری برهنه تحویل فرماندارم بدهند تا هر گونه دوست دارد، با تو رفتار کند؟
سوده، در حالی که اشک می‌ریخت این اشعار را خواند:
صلّی الاله علی جسم تضمّنه قبر فاصبح فیه العدل مدفوناً
قد حالف الحق لا یبغی بد بدلا فصار بالحق و الایمان مقروناً
«خدایا درود بر پیکر پاکی فرست که چون دفن شد عدالت هم دفن شد،
و خدا سوگند خورده که همتایی برای او نیاورد، و تنها او با حق و ایمان همراه بود»
معاویه با شگفتی پرسید:
چه کسی را می‌گویی؟ و این اشعار را پیرامون چه شخصی خواندی؟
سوده گفت:
حضرت علی علیه‌السلام را می‌گویم که چون رفت، عدالت هم رفت.
معاویه! فرماندار امام علی علیه‌السلام در همدان چند کیلو گندم از من اضافه گرفت، به کوفه رفتم وقتی رسیدم که امیرالمومنین علی علیه‌السلام برای نماز مغرب بپا خاسته بود تا مرا دید نشست و فرمود: حاجتی داری؟
ماجرا را شرح دادم، و گفتم
چند کیلو گندم مهم نیست، می‌ترسم فرماندار تو به سوی تجاوز و رشوه‌خواری پیش رفته و آبروی حکومت اسلامی خدشه‌دار شود.
امام علی علیه‌السلام با شنیدن سخنان من گریست و گفت:
خدایا تو گواهی که من آنها را برای ستم به مردم دعوت نکردم.
سپس قطعه پوستی گرفت و بر روی آن نوشت:
بسم‌الله الرحمن الرحیم، قد جائتکم بینةٌ مِن ربّکم فَاوفوا الکیلَ و المیزان، و لا تَبخَسوا النّاسَ اَشیائهُم، و لا تُفسدوا فی الارض بعد اصلاحها، (1) ذالکم خیرٌ لکُم مَن یَقبِضُهُ. والسّلام؛‌ دلیل روشنی از طرف پروردگارتان برای شما آمده است؛ بنابراین، حق پیمانه و وزن را ادا کنید! و از اموال مردم چیزی نکاهید! و در روی زمین، بعد از آن که (در پرتو ایمان و دعوت انبیاء) اصلاح شده است، فساد نکنید!
سپس دستور داد که:
کارهای فرمانداری خود را بررسی و جمع‌آوری کن، تو را عزل کردم و به زودی فرماندار جدید خواهد آمد، و همه چیز را از تو تحویل خواهد گرفت.
نامه را به من داد، نه آن را بست، و نه لاک و مُهر کرد، بلافاصله پس از بازگشت من به «شهر همدان» فرماندار عزل و دیگری به جای او آمد.
معاویه، آن روز شکایت من از چند کیلو گندم اضافی بود، اما امروز به تو شکایت کردم که فرماندار تو «بسر بن ازطاة» شراب می‌خورد، تجاوز می‌کند، مال مردم را به یغما می‌برد،‌ خون بی‌گناهان را می‌ریزد؛ و تو به جای اجرای عدالت و عزل فرماندار فسادگر، مرا تهدید به مرگ می‌کنی؟ و ادعا داری که خلیفه مسلمین می‌باشی؟

بدرود

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٢۸ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۸

دلشکسته از مرحوم اغاسی



توی نجف یه خونه بود

که دیواراش کاه گلی بود

اسم صاحاب اون خونه

مولای مردها علی بود

نصفه شبها بلند میشد

یه کیسه داشت که بر میداشت

خرما و نون و خوردنی

هر چی که داشت تو اوم میذاشت

راهی کوچه ها میشد،تا یتیمها رو سیر کنه

تا سفره ی خالیشونو پر از نون و پنیر کنه

شب تا سحر پرسه میزد پس کوچه های کوفه رو

تا پر بارون بکنه باغهای بی شکوفه رو

عبادت علی مگه  می تونه غیر از این باشه؟

باید مثل علی باشه هر کی که اهله دین باشه

بعد علی کی میتونه محرو راز من باشه؟

درد دلمو گوش کنه تا چاره ساز من باشه؟

چشماتو وا کن اقا جون بالهای خستمو ببین

منو نگاه کن اقا جون دل شکستمو ببین

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۱٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٧

شعری زیبا از دکتر مهدی حمیدی شیرازی

تصویر


من آن آسمانی سروش خدایم
که فخری به حوا و آدم ندارم
مسیحای مریم شناسد به معجز
کمی از مسیحای مریم ندارم
سخندان شناسد که من اوستادم
که استادی کس مسلم ندارم
به سحر سخن راه اعجاز پویم
بسی گویم و ژاژ و درهم ندارم
به هر سبک و هر بحر و هر شیوه گفتم
که دانند همتا و همدم ندارم
همه شاهکار است گفتارهایم
به اندیشه و لفظ ماتم ندارم
سخن هر چه گفتم همه نغز گفتم
شکرهای آلوده باسم ندارم
از آن شعر من خلق را نیک افتد
"دکتر حمیدی"

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۱٦ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٦

شعری از مرحوم اغاسی عزیز برای اربعین


آن شب که بتان نماز خواندند
ما را به حریم راز خواندند
در کف کف و بر لبانشان کف
از دلبر دلنواز خواندند
دستی به در نیاز بردیم
با غمزه خود به ناز خواندند
مطرب به ره عراق میزد
در گوشه ای از حجاز خواندند
ما شیعه ی آل مصطفی ایم
آئینه ی کربلا نمائیم
ای تشنه شهید سر بریده
دل از سر و پسر بریده
در ظهر عطش مگر چه دیدی
کس جان و جهان نظر بریدی
ای آب حیات دین احمد
ای کشتی امت محمد
تو نوح تمام ما سوائی
تاج سر عرش کبریائی
حب تو اقامه نماز است
ذکر تو همواره دلنواز است
ای ناز تو بهترین سرآغاز
چشمی به نیاز ما بیانداز
یک چشمه نگر نماز ما را
پر کن قدح نیاز ما را
چشم تو شراب خانه ی ماست
این مستی و می بهانه ی ماست
از روز ازل نیازمندیم
بر جام لب تو آزمندیم
ای لعل تو گوهر تبسم
بگشای لب از سر تبسم
ای راهنمای رهنوردان
ما را خس و خار نگردان
سوگند تو را به لن ترانی
این قافله را ز خود نرانی
تیریم که بسته بر کمانیم
لطفی که ز چله نمانیم
لنگیم که افتاده در کف تور
وز لحظه دیدن تو محسور
گفتیم که شعله شجر کو؟
گفتی که گدازه جگر کو؟

یا علی مدد

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ٩:۱٤ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٥

شعری از مرحوم محمد رضا اغاسی


زهره منظومه زهرا حسین
کشته ی افتاده به صحرا حسین
دست صبا زلف تورا شانه کرد
بر سر نی خنده مستانه کرد
کیست لب خشک ترک خورده ات
چشمه ای از زخم نمک خورده ات
روشنی خلوت شبهای من
بوسه بزن بر تب لبهای من
تازغم غربت تو تب کنم
یاد پریشانی زینب کنم
آه از آن لحظه که بر سینه ات
بوسه نشاندند لب تیرها
آه از آن لحظه که بر پیکرت
زخم کشیدند به شمشیرها
آه از آن لحظه که اصغر شکفت
در هدف چشم کمانگیرها
آه از آن لحظه که سجاد شد
هم نفس ناله زنجیرها
قم به حج رفته به حج رفته اند
بی تو در این وادیه کج رفته اند
کعبه تویی کعبه بجز سنگ نیست
آینه ای مثل تو بیرنگ نیست
آینه رهگزر صوفیان
سنگ نصیب گذر کوفیان
کوفه دم از مهر و وفا میزدند
شام تورا سنگ جفا میزدند
کوفه اگر آینه ات را شکست
شام از این واعقه طرفی نبست
کوفه اگر تیغ وتبرزین شود
شام اگر یکسره آذین شود
مرگ اگر اسب مرا زین کند
خون مرا تیغ تو تضمین کند
آتش پردیس نبرد مرا
تیغ اجل نیز نبرد مرا
بی سر و سامان توام یا حسین
دست به دامان توام یا حسین
جان علی سلسله بندم نکن
گردم از خاک بلندم نکن
عاقبت این عشق هلاکم کند
در گذر کوی تو خاکم کند
تربت تو بوی خدا میدهد
بوی حضور شهدا میدهد
ساقی لب تشنه لبی باز کن
سفره نان و رطبی باز کن
شمعه از درد دلت باز گو
نکته ای از نقطه آغاز گو
قوم به حج رفته چو باز آمدند
بر سر نعشت به نماز آمدند
قوم به حج رفته تورا کشته اند
پنجه به خوناب تو آوشته اند
سامریان شعبده بازی کنند
نفی رسولان حجازی کنند
مشعر حق عظم منا کرده ای
کعبه شش گوشه بنا کرده ای
تیر تنت را به مصاف آمد است
تیر سرت را به طواف آمد است
کیست شفا بخش دل ریش ما
مرحم زخم و غم و تشویش ما
کیست بجز یاد دل روی تو
سجده به محراب دو ابروی تو
بر سر نی زلف رها کرده ای
با جگر شیعه چه ها کرده ای
باز که هنگامه بر انگیختی
بر جگر شیعه نمک ریختی
کو کفنی تا که بپوشم تنت
تا گیرم دامنه دامنت
حج تو هر چند که تخیر داشت
لاکن هفتاد و دو تکبیر داشت
آری هفتاد و دو لبیک گو
عظم وضو کرده به خون گلو
اینان هفتاد دو قربانییند
که از اسر باده تو فانییند
هم نفسان حج حسینی کنید
پیروی از راه خمینی کنید
حج حسینی سفری سرخ بود
احرامش بال وپری سرخ بود
حج حسینی سفر کربلاست
نیت آن قربت رنج و بلاست
==================================

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ٧:۳٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٤

شعری دیگر از هما میر افشار


شعر هما میر افشار در جواب شعر اخرین جرعه ی این جام از ف -مشیری

به که می اندیشی...
 
به که می اندیشی؟

کیست در زاویه ی دید دو چشمان چنان جنگل تو؟

که عمیق است و پر افسون و غمین

از تو بیزارم و از ان که در اعمال خیال تو کند رقص وجود

از تو بیزارم و از بود ونبود

***

نشان از من چه می جویی،تورا دیگر نمی خواهم

حدیث دل چه می گویی، تورا دیگر نمی خواهم

به بزم باده نوشانم مجو، ساغر شکستم من

ره بیهوده می پویی، تورا دیگر نمی خواهم .

 هما میر افشار

             (در این اشعار خانم میر افشار،مخاطب اقای مشیری نیستن)

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:٠۸ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/۳

شعری از سهیلا میرزایی(شاعر مقیم المان)


تولدت مبارک!

 

چرا وقت مرطوب می شود

         وقتی نبض  تند تر می زند

این عادت سالانه است لابد

که پوست از وحشت آن ترک بر می دارد

 

لحظه های مرطوب

         از تلخیص من آمده اند

حوصله ام در تصنیف دلکش

                            جاخوش کرده است

 

ـ کمی دورتر بنشین، در جانِ برهنه ات چمباتمه بزن ـ

 

با خواب تاب بر می دارم

تب کودکی دوان دوان دور شد

 

جوانی در رویاهای رونده

 

                            در قله

چهل تکه شده است

 

 ـ تکه برداری از ماجرای جوانی به روایتِ لکنت همچنان ادامه دارد ـ

 

حتی اگر هیچ جنینی میل خانه کردن در جان مرا هم نداشته باشد

اما من

         به خونِ مرتب ام دلخوش می کنم

 

می ماند این هایِ حاضر

         که به تکرار عجیبی دل باخته است

و این وقتِ دقیق

          که با خاک آب می شود

 

باید که سوهای گم را رو کنم

باید به شناسایی سیب بروم

شاید با دیدن روی سرخ ام

                   از تصرف خواب هایم صرف نظر کنی!

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۱٢ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱۱/٢